انواع نخ پارچه؛ راهنمای جامع شناخت نخهای نساجی و کاربرد آنها
مقدمه
نخ، ستون فقرات صنعت نساجی است. هیچ پارچهای بدون نخ شکل نمیگیرد و کیفیت نخ بهطور مستقیم بر ویژگیهای نهایی پارچه مانند استحکام، لطافت، دوام، ظاهر، قیمت و حتی نحوه شستوشو تأثیر میگذارد. شناخت انواع نخ پارچه برای تولیدکنندگان، فروشندگان، خریداران عمده و حتی مصرفکننده نهایی اهمیت بالایی دارد؛ زیرا انتخاب اشتباه نخ میتواند باعث کاهش کیفیت پارچه و نارضایتی مصرفکننده شود.
در این مقاله، بهصورت علمی و کاربردی با انواع نخهای مورد استفاده در صنعت نساجی، ویژگیها، مزایا، محدودیتها و کاربرد هرکدام آشنا میشویم
نخ پارچه چیست؟ (تعریف دقیق)
نخ پارچه رشتهای پیوسته، نسبتاً بلند و مقاوم است که از تابیدن یا بههمپیوستن الیاف نساجی بهدست میآید. الیاف میتوانند منشأ طبیعی، مصنوعی یا نیمهمصنوعی داشته باشند. نخها ماده اولیه تولید پارچه در روشهای مختلف بافندگی، گردبافی و بیبافت هستند.
عوامل مؤثر بر کیفیت نخ
پیش از بررسی انواع نخ، شناخت عوامل مؤثر بر کیفیت آن ضروری است:
نوع الیاف تشکیلدهنده
طول و ظرافت الیاف
میزان تاب نخ
یکنواختی ضخامت نخ
استحکام کششی
مقاومت در برابر سایش
جذب رطوبت و تنفسپذیری
دستهبندی علمی انواع نخ پارچه
نخها از نظر منشأ الیاف به سه گروه اصلی تقسیم میشوند:
نخهای طبیعی
نخهای مصنوعی (شیمیایی)
نخهای نیمهمصنوعی و ترکیبی
1. نخهای طبیعی
نخهای طبیعی از الیاف بهدستآمده از منابع گیاهی یا حیوانی تولید میشوند. این نخها معمولاً سازگاری بالایی با پوست انسان دارند.
نخ پنبهای (Cotton Yarn)
نخ پنبهای از الیاف گیاه پنبه تولید میشود و یکی از قدیمیترین و پرمصرفترین نخها در جهان است.
ویژگیها:
لطافت بالا و مناسب پوستهای حساس
جذب رطوبت بالا
تنفسپذیری مناسب
مقاومت متوسط در برابر سایش
چروکپذیری نسبتاً بالا
کاربردها:
پوشاک روزمره، پارچههای پیراهنی، ملحفه، پارچه مبلی سبک، حوله و منسوجات خانگی
نخ پشمی (Wool Yarn)
این نخ از الیاف پشم حیواناتی مانند گوسفند، بز یا شتر تولید میشود.
ویژگیها:
عایق حرارتی بسیار خوب
حفظ گرما حتی در حالت مرطوب
خاصیت ارتجاعی مناسب
مقاومت طبیعی در برابر چروک
محدودیتها:
احتمال حساسیت پوستی
قیمت بالاتر نسبت به پنبه
کاربردها:
پارچههای زمستانی، پتو، فرش، موکت، پارچههای ضخیم و مبلی خاص
نخ ابریشمی (Silk Yarn)
نخی طبیعی و لوکس که از پیله کرم ابریشم بهدست میآید.
ویژگیها:
بسیار لطیف و براق
وزن سبک
ظاهر لوکس
تنفسپذیر
محدودیتها:
قیمت بسیار بالا
مقاومت کمتر در برابر سایش
کاربردها:
پارچههای مجلسی، روسری، شال، پردههای تزئینی
نخ کتانی یا لینن (Linen Yarn)
از الیاف گیاه کتان تولید میشود.
ویژگیها:
استحکام بالا
خنک و مناسب مناطق گرم
جذب رطوبت مناسب
دوام زیاد
محدودیتها:
چروکپذیری بالا
لطافت کمتر نسبت به پنبه
کاربردها:
لباسهای تابستانی، رومیزی، پرده، پارچههای خانگی
2. نخهای مصنوعی (Synthetic Yarns)
این نخها از مواد پلیمری و فرآیندهای شیمیایی تولید میشوند و نقش مهمی در نساجی مدرن دارند.
نخ پلیاستر (Polyester Yarn)
پرکاربردترین نخ مصنوعی در جهان.
ویژگیها:
استحکام بالا
مقاومت عالی در برابر سایش
چروکپذیری بسیار کم
قیمت اقتصادی
جذب رطوبت کم
کاربردها:
پارچه مبلی، پرده، لباس کار، پارچههای صنعتی، منسوجات خانگی
نخ نایلون یا پلیآمید (Nylon Yarn)
نخی بسیار مقاوم و کشسان.
ویژگیها:
مقاومت کششی بسیار بالا
انعطافپذیری مناسب
دوام طولانی
کاربردها:
جوراب، پارچههای ورزشی، چادر، منسوجات صنعتی
نخ اکریلیک (Acrylic Yarn)
نخی مصنوعی با ظاهر مشابه پشم.
ویژگیها:
سبک
گرم
قیمت مناسبتر از پشم
ثبات رنگ بالا
کاربردها:
پتو، لباسهای زمستانی، فرش و موکت
3. نخهای نیمهمصنوعی (Regenerated Fibers)
این نخها منشأ طبیعی دارند اما طی فرآیند شیمیایی بازتولید میشوند.
نخ ویسکوز (Viscose / Rayon)
از سلولز گیاهی تولید میشود.
ویژگیها:
لطافت بالا
تنفسپذیر
شباهت زیاد به پنبه
ظاهر زیبا
محدودیتها:
مقاومت کمتر در حالت مرطوب
کاربردها:
پوشاک، آستر، پارچههای تزئینی
4. نخهای ترکیبی (Blended Yarns)
این نخها از ترکیب دو یا چند نوع الیاف ساخته میشوند.
نخ پنبه–پلیاستر
مزایا:
تعادل بین لطافت و دوام
قیمت مناسب
نگهداری آسان
کاربردها:
پوشاک، پارچه مبلی، منسوجات خانگی
نخ پشم–اکریلیک
مزایا:
گرمای پشم
سبکی و قیمت مناسب اکریلیک
کاربردها:
پتو، لباس گرم، پارچههای ضخیم
تفاوت نخها از نظر کاربرد در پارچه
انتخاب نخ مناسب وابسته به:
نوع مصرف نهایی
شرایط شستوشو
میزان دوام مورد انتظار
قیمت هدف پارچه
جمعبندی نهایی
شناخت دقیق انواع نخ پارچه یکی از مهمترین عوامل موفقیت در خرید، فروش و تولید پارچه است. نخهای طبیعی، مصنوعی و ترکیبی هرکدام ویژگیها و کاربردهای خاص خود را دارند و انتخاب آگاهانه آنها باعث افزایش کیفیت محصول نهایی و رضایت مصرفکننده میشود.
.
